"Рақмет саған,сүйікті Әліппем!"1-сынып жетекшісі Кыдырманова

                        «Рақмет саған, сүйікті Әліппем!»

Әліппемен қоштасу ертеңгілігі.
 Мақсаты: Оқушылардың әліппеден алған білімдерін ортаға салу. Оқушыларды ана тілі оқулығымен таныстыру және өзін-өзі басқаруға үйрету.
 Көрнекіліктер: Шарлармен безендіру,слайдтар, нақыл сөздер.

Жүргізуші мұғалім:
 Мұғалім сөзі: Құрметті :ата-аналар , ұстаздар!

Бүгін сіздер  1 сынып   оқушыларының  алғаш рет қолдарына ұстап, әріп таныған оқулығы Әліппемен қоштасуға арналған ертеңгілігіне қош келдіңіздер!

Әліппе қасиетті де қадірлі оқулық...

Осыдан 4-ай  бұрын мектеп табалдырығын  қысыла да, қызыға аттаған балаларыңыз өздерінің алғашқы оқулығы  Әліппемен қоштасқалы тұр.

Әліппені бітірді балаларым,

Әліппеден нәр алған даналарым.

Өзі жазып ,оқитын халге жетті,

Құтты болсын білімі балалардың

дей отырып , «Рақмет саған,сүйікті Әліппе»атты ертеңгілігімізді ашуға рұқсат етіңіздер!  Кішкентай бүлдіршіндеріңіздің білім өлкесіне қарай басқан алғашқы қадамдары құтты болсын! «Рақмет саған, сүйікті Әліппем!» атты ертеңгілігіміздің кейіпкерлерін 1 - сынып оқушыларына қол соғып, қошемет көрсетейік.

АжыраMay мектептен бір елі сіз,

Жақсылыққа жаралған жүрегіңіз.

Сөз береміз құрметпенен өзіңізге,

Балаларға арналған тілегіңіз — дей келе,балаларды бүгінгі мерекелерімен құттықтау үшін   мектеп директорын шақырамыз.

Мұғалім: Балалар,мен сендерге бір сұрақ қояйын....

 Іші толған әріпке,

 Білімдегі жарық не ?

Оқушылар:  Ол сүйікті Әліппе!

Мұғалім: Олай болса,бәрімізге ең қымбат «Әліппені» ортаға шақырамыз.

Әліппе: (Әліппе әнін айтып кіреді)                                                                                                                                                                         - Армысыңдар жас достар!
 Армысыңдар, ата - ана!
 Болашаққа жол бастар,
 Әліппең келді ортаға.
 Білім деген ғажаптың,                                                                                                                                                                                          Әліппесін меңгерген                                                                                                                                                                                           Келешегі қазақтың                                                                                                                                                                                                   Басталады сендерден.                                                                                                                                                                                             Таудай болса талабың                                                                                                                                                                                               Айтары көп әріптің                                                                                                                                                                                                 Жақсы білім көрімдік,              
 Болсын бізге халайық.
 Не үйреніп, не білдік,
 Қане, ортаға салайық!

Әліппе: төрт ай бойы  не оқып не үйренгендеріңді ортаға салыңдар.                                                                                                                       Мұғалім:Ертеңгілігіміздің бірінші кезеңін Әліппеге өзімізді таныстырудан бастайық

А   Айару:                                                                                                                                                                                                              А әрпінен есімім                                                                                                                                                                                                  Айтсам сөздің кесімін                                                                                                                                                                                              Айару қыз мен боламын                                                                                                                                                                                           Айдай өсіп толамын.

А  Айша                                                                                                                                                                                                             А әрпінен басталған                                                                                                                                                                      Айша  менің   есімім.                                                                                                                                                                                         Абай бабам әрқашан                                                                                                                                                                                               Ардақтаймыз  есімін.                                                                                                                                                                                               Ж   Жасар:                                                                                                                                                                                                         Ж әрпінен басталатын  Жасармын                                                                                                                                                                               Досы болам  сыныптағы ұл-қыздың                                                                                                                                                                            Жұлдыз болып жарқырасам көгімде ,                                                                                                                                                                          Мақтан болам мынау байтақ  елімде.                                                                                                                                                                           І  Ілияс:                                                                                                                                                                                              Ілияспын  саналы,                                                                                                                                                                                              І әрпінен басталар                                                                                                                                                                                                    Ізет,ізгі,ілтипат                                                                                                                                                                                                    Адамдыққа жарайды.   

Ж Жарас:                                                                                                                                                                                                             Ж әрпінен басталған                                                                                                                                                                                        Жарас балаң мен болам                                                                                                                                                                                  Жарайсың деп үнемі                                                                                                                                                                                             Бәрі мақтап жүреді.                                                                                                                                                                                                       М Мансұр                                                                                                                                                                                                  Мен Мансұрмын, біліп   қой                                                                                                                                                                                      М-ны білу керек қой.                                                                                                                                                                                            М – дегенің мектеп қой                                                                                                                                                                                    Еркелікті шектеп қой.

2-кезең:Әліппеге арналған тақпақтар:

Жасар:                                                                                                                                                                                                                 Әліппе-білім бұлағы,

Әліппе –өмір шырағы.

Әліппе-білім көзі,

Әліппе – мұғалімнің асыл сөзі.

Ілияс:                                                                                                                                                                                                              Әліппем  ,менің   Әліппем,                                                                                                                                                                                        Сені қолға алып мен                                                                                                                                                                                            Есігін аштым мектептің                                                                                                                                                                                           Ертеңгі сәуле жарықпен.                                                                                                                                                                                   Ең алғаш алғанымда Әліппемді

Қызығып қарай бердім әріптерді.                  

Мен үшін жұмбақ болып қалар ма еді

Ұстазым оның кілтін алып берді. 

Айша:                                                                                                                                                                                                                  Әсем ою өрнекпен                                                                                                                                                                                                  Көмкерілген Әліппем                                                                                                                                                                                                Сен болмасаң білімге                                                                                                                                                                                             Бастайтын жолды біліп пе ем.                                                                                                                                                                                Бар кітапқа бас болған
 Әліппе - ғылым анасы.
 Әліппеден басталған
 Даналықтың данасы.                                                                                                          

Айару :                                                                                                                                                                                                                 Әліппем ,менің Әліппем                                                                                                                                                                                          А деген  басты   әріппен.                                                                                                                                                                                           Сөз құрап жаза бастадым                                                                                                                                                                               Тақылдап  таңба танып мен.                                                                                                                                                                               Ыстық  әрбір беттерің                                                                                                                                                                                  Жазуыңды  ұғамын                                                                                                                                                                                                Ақыл бердің  Әліппе                                                                                                                                                                                                 Ақылды сен мұғалім.

Жарас:                                                                                                                                                                                                            Ашыла берді алдымнан                                                                                                                                                                                           Кең  дүние есігі                                                                                                                                                                                                   Соғылған сомдап алтыннан                                                                                                                                                                                       Әліппе білім есігі.

Мансұр:                                                                                                                                                                                                              Іші  толған әріпке                                                                                                                                                                                                    Мынау әйбат  әліппе                                                                                                                                                                                               Барлық ілім білімнің                                                                                                                                                                                              Әжесі осы Әліппе.                                                                                                                                                                                                 Енді біз жаза білеміз,                                                                                                                                                                                            Әріпті қосып әріпке                                                                                                                                                                                                 Риза боп саған жүреміз                                                                                                                                                                                        Біздің сүйікті Әліппе!

Сахналық  көрініс: Сахналық қойылым     Көрініс: « Аңдар»(Аю, түлкі, қоян, тиін)

Аю :  

Бұл қай жер?Ештеңе түсінсем бұйырмасын! Мыналар не, әріптер ме?

Бұл не деген жазу екен?Қап оқи алмаған қандай жаман!

Түлкі:

Сәлеметсізбе аю!

-Сен бұл жерде не істеп жүрсің?

Аю

Мына жазуларды оқығым келеді.

Түлкі:

Кел аю екеуміз бірге оқиық, мен де оқығым келеді

Қоян:

Сәлеметсіңдер ме достар!

Екеуі:

Аю мен түлкі

Сәлеметсізбе, қоян!

Қоян

Айтыңдаршы бұл жерде не істеп жүрсіңдер?

Екеуі   Аю мен түлкі

-Біз мына жазуды оқығымыз келіп тұр

Қоян:

  Олай болса бірге оқиық.

Тиін

Сәлеметсіздерме достарым!

Үшеуі

Сәлеметсіңбе, тиін

Тиін:

Барлығың мында жиналыпсыңдар, не істемек ойларың бар?

Үшеуі:

Мына жазуды оқымақ ойымыз бар

Тиін

-«Жұмыла көтерген жүк жеңіл» дейді бірге оқиық!

Үшеуі:Оқысақ оқиық.

Аю:

 -Менің ойымша бұл-« бал»деген жазу

Түлкі:

Менің ойымша бұл «тауық» деген жазу

Қоян:

Менің ойымша, бұл«сәбіз»деген жазу

Тиін

-Жоқ,жоқ бұл жаңғақ деген жазу.

Әліппе:

Неге дауласып жатырсыңдар, достарым?Оқи алмасаңдар балалардан сұраMayсыңдар ма?

-Балалар сендер әліппені оқып бітірдіңдер, олай болса аңдарға көмектесейік!

Оқушылар:Мек-теп

Аңдар: Мектеп деген не?

Әліппе:

Мектеп деген балалар оқып білім алатын үй.Қазір сендер мектепте тұрсыңдар.

Ән: «Мектеп бізге үйретеді»    Әліпби:                                                                                                                                                              Барлық әріп бағалы 
 Сөзге тірек болады. 
 Жетелеймін білімге 
 Мені сүйген баланы. 
 Балалар,мен бүл мерекеге қуана, толғана келіп тұрмын. Жай келмедім.Өзімнен бастау алатын,өздеріне даңғыл жол салатын жаңа достарың «Ана тілін» шақыра келдім. 
 Енді білімдеріңді жалғастырып, әрі қарай білімді болу үшін Ана тілі кітабымен таныстырайын.  

Ана тілі:Сәлеметсіздер ме балалар?
 Туған елдің тілімін
 Ақылыммен танылам.
 Түсіндірер бәріне
 Ана тілі мен болам.

Балалар,енді бұрынғыдан да көп оқитын боласыңдар.Ынта қойып оқысаңдар  көп нәрсеге үйренесіңдер.  Көңілді дауыстарыңды естіп келдім.Бұл балалар қандай өнер көрсетеді екен деп, ойланап та келдім.  

Әліпби : Ерте, ерте ертеде,Ешкі жүні бөртеде,
 Орманда екі houseболыпты: біреуі көк, біреуі қызыл. Көк үйде дауыссыз дыбыстар, қызыл үйде дауысты дыбыстар тұрыпты. Олардың атасы «Әліпби» деген дана болыпты. Осы екі үйдің қызыл үйшіктегі әріптері дауыс шығарып көңілді тұрыпты да, ал көк үйдегі әріптер үнсіз өмір сүріпті. Мұны көрген Әліпби «Мен осы екі үйдегі әріптерді араластырсам не болар екен?» деп ойланып, араластырыпты. Сөйтсе, ғажап бір жайға куә болыпты. Әріптері сөйлей жөнеліпті. Осылайша әріптерден сөз, сөзден сөйлем пайда болыпты. 

1. Қазақ тілінде қанша әріп бар?
    (42)
    4. У дыбысы қандай дыбыс?
    (Дауысты да, дауыссыз да)
    5. 2 дыбыстан тұратын әріптерді ата
    (ю,я,ё)
    6. Дыбыс бермейтін әріптер
    (ъ айыру белгісі, ь жіңішкелік белгісі)
2. Дыбыстардың  неше түрі бар?

(дауысты, дауыссыз дыбыстар)

1. Дауысты дыбыстар деп қандай дыбыстарды айтамыз?
2. Дауыссыз дыбыстар деп қандай дыбыстарды айтамыз?
3.   Сөз неден құралады?
    (Буындардан, дыбыстардан, әріптерден)

Ендігі кезекті осы әріптерге берейік.

Жасар:

Әліппені  үйрендік,
 Онда жүйе, қалып бар.
 Біздің қазақ тілінде
 42 әріп бар.

З Ілияс:                                                                                                                                                                                                                  Қаздан көре аласың
 Қағаздан да табасыңБайқамасаң анықтап
 Үш екен деп қаласың.                                                                                                                                                                                   Е    Айша:                                                                                                                                                                                                       «Е» әрпінің үстіне 
 Екі нүкте қойғанда,
 Қандай әріп шығады?
 Жауабын айт, ойлан да.                                                                                                         

Ғ  : Айару                                                                                                                                                                                                                 Ұқсайды өзі шалғыға
 Елестет көз алдыңа,
 Қане, ойланып табайық
 Болды екен бұл қай әріп?   
 П   :     Жарас                                                                                                                                                                                                   Әр үйде бір қақпа бар,

П - аумаған тап солар.

Ә    Мансұр:                                                                                                                                                                                                 Таныстырар әріппен,

Мынау кітап әліппең,

Әліппе деген аты оның

Басталған ә әрпінен.

Й   Жасар:                                                                                                                                                                                                       Ай, тай, May,

Шай, жай, сай,

Ой, той, қой,

Сөз соңында кілең «Й»

Аты оның - «қысқа й»

Т  Ілияс  :                                                                                                                                                                                                          Т – кәдімгі телеграф бағаны, 

Кейде оған ұқсатасың балғаны.

Ш   Айша:                                                                                                                                                                                                        Ш әрпін айтсақ жасырMay,

Үш аша айыр басындай.

Б  Айару:                                                                                                                                                                                                      Қызықтырып әркімді,

Суда жүзер жалтылдап.

Б әрпінен басталған

Сол жүзгіштің атын тап.

Ф Жарас:                                                                                                                                                                                                            Ф-ның екі көзі бар,

Футбол деген сөзі бар.   

Ө   Мансұр:                                                                                                                                                                                                             Өрікте сөздің басында
 Бөрікте б - ның қасында.
 Бұл қай әріп көріңдер,
 Енді айтып беріңдер.
 Р     Жасар:                                                                                                                                                                                                      Р әрпі жылқышының құрығындай,

Қарашы, құрыққа ұқсап тұруын-ай.

Ілияс :                                                                                                                                                                                                                Н әрпінде – екі тіреу,

Ортасында басқыш біреу.

Айша:                                                                                                                                                                                                               О – кәдімгі дөңгелек
 Кетпесін ол дөңгелеп.

ал Ө одан сәл бөлек,

Мұны да сал ерінбе,

белбеуі бар белінде.

Щ   Жарас:                                                                                                                                                                                                            «Щёткамен тазарт тісіңді»

Деп ағам маған бұйырды

Ән: «Әліппе»

Жұмбақтар шешу:                                                                                                                                                                                                 Аюда бар,                         Раушанда бар,                 Ойда бар,                                                                                                                                        Түлкіде жоқ.                     Лалада жоқ.                    Қырда жоқ.                                                                                                                           Тышқанда бар ,                 Ринатта бар,                    Отта бар,                                                                                                                                              Мысықта жоқ.(А)            Алматта жоқ(Р)               Суда жоқ(О)

Партада бар,                   Айдаһарда бар,                    Щёткада бар,                                                                                                                                Тақтада жоқ.                  Жолбарыста жоқ.                Шегеде жоқ.                                                                                                                                     Пілде бар,                      Шаһарда бар                        Ащыда бар                                                                                                                              Тілде жоқ.(П)                Әлемде жоқ.(Һ)                   Тәттіде жоқ.(Щ)

Ұлуда бар,                       Үлкенде бар,                        Суда бар ,                                                                                                                         Жыланда жоқ.                 Кішіде жоқ.                         Балықта жоқ.                                                                                                                             Ұлда бар                         Үсенде бар,                          Тауықта бар                                                                                                                      Қызда жоқ.(Ұ)                Асанда жоқ. (Ү)                   Жемде жоқ.(У)

Мұғалім:- Рахмет, балалар! Міне, біз әліппені аяқтадық. Біз бүгін шексіз қуаныштымыз, өйткені алғаш хат танытып, сауатымызды ашқан әліппені бітірдік.

Ілияс :Мен енді өзім оқып, өзім жаза аламын. Ертегі-әңгімені де өз бетіммен оқитын болдым. Осы үшін ұстазыма,Әліппеге көп рахмет!

Мансұр: Біз көп нәрсені – кітап оқуды, өлең жаттауды, ән айтуды, сурет салуды үйрендік. Осы үшін ұстазыма,Әліппеге көп рахмет!

Әліппе:

Менің сендермен қоштасатын уақытым таяп қалды. Сендерге де рахмет балалар! Өздеріңдей тәртіпті, оқуға ынталы балалардың талабына қуанамын. 

Әліппе:

Әр сөзімді жаттаған,

Балалар үшін мақтанам.

Рахмет айтып, шаттанам,

Риза болып аттанам. 

Оқумен өсіп толыңдар,

Аман есен болыңдар! 

Оқуда зейінді болыңдар 
 Еңбекке бейімді болыңдар. 
 Ақ жол болсың, балаларым 
 Кір шалмасың қабақтарың. 
 Оқығандарың есте болсың, 
 Күнделіктерің беске толсын. 
 Енді сендердің жолдастарың 
 «Ана тілі» болсын. 
 Әліппе:Рахмет,балалар!Әріптердің бәрін таныпсыңдар! Енді,сауатты жаздырып,мәнерлеп оқытатын Ана тілін оқитын боласыңдар! Ал,қош болыңдар! Әрдайым биіктерден көрініңдер!                                                                                                                                                                                                             Жасар:                                                                                                                                                                                                                  Таныстырған 42 әріппен 

Қош бол, менің қасиетті әліппем.

Сенің арқаң, оқи, жаза білгенім.

Сауатты адам санатына кіргенім.

Жарас:                                                                                                                                                                                                           Қош бол ,құтты Әліппем!                                                                                                                                                                                    Көп нәрсені үйреттің.                                                                                                                                                                               Таныстырып әріппен ,                                                                                                                                                                              Тақылдатып сөйлеттің.                                                                                                                                                                                         Қош бол құтты Әліппем!                                                                                                                                                                                      Тіл тұсауын  кестің сен.                                                                                                                                                                                                          Аяулы ана болып сен,                                                                                                                                                                                         Айыбымды кештің сен. 

Ән: «Рахмет саған, Әліппе!»
 Ана тілі:
 Ақыл ойын дананың 
 Ана тілден аласың 
 Ана тілін ардақты 
 Ақ сүтіндей ананың - 
  Ана тілің-арың бұл,                                                                                                                                                                                         Ұятың боп тұр бетте.                                                                                                                                                                                            Өзге тілдің бәрін біл,                                                                                                                                                                                            Өз тіліңді құрметте!- Ендеше, мен сендерге сиқырлы сандықтан сыйлыққа «Ана тілі» оқулығын берейін! Және білімнің алтын кілтін тапсырамын!

Мұғалім: Балалар,сендердің «Әліппені» жақсы меңгеріп оқуларыңа ата аналардың,әжелердің қосқан үлесі көп. Кәне бәріміз бірге рахмет айтайық. 
 Әліпбидің А тұрады басында,                                                                                                                                                                                  Әрқашанда Ә тұрады қасында.                                                                                                                                                                                  Байқадың ба Б тұрады үшінші                                                                                                                                                                                Ал осының сыры неде  түсінші                                                                                                                                                                                 А деген ол  аналар ғой ардақты,                                                                                                                                                                                Ә деген ол әкелер ғой салмақты                                                                                                                                                                                 Б деген ол балалар ғой әдемі                                                                                                                                                                             Біздің елде үшеуі де кәделі.
 Ән: «Аман болсын әке мен анамыз!» Мұғалім: Құрметті ата аналар, сіздер де оқушылармен бірге төрт айы әліппені оқып үйрендіңіз.Қазір сіздерді де тексеріп қөрейік, әліппені  қалай меңгердіңіз. 
 1. Балаңыздың бірінші жаттаған тақпағын айтып беріңіз. 
 2. Алдарыңызда балалардың көшіріп жазған тақпақтары жатыр.Өз балаңыздың жазғаның табыңыз. 
 Ата-ананың тілегі,

Адам болып өскенің.

Адамдықтың тірегі,

Адал болып өскенің — деп келесі сөзді ата-аналарға береміз. Ата-аналар арасында ортаға шығып сөз сөйлеймін деушілерге сөз кезегі беріледі.

Ата-аналар атынан сөз кезегі  .................... беріледі

Мұғалімнің тілегі: 
 Балалардың білімі құтты болсын, 
 Денсаулығы әрқашан мықты болсын. 
 Білімдерін әрі қарай дамытатын, 
 Ерінбейтін еңбекқор, мықты болсын. 
   Құрметті ата-аналар, ұстаздар, балалар! Бүгін міне сүйікті Әліппемізбен қош айтыстық. Әліппе біздерге сара жолымызды айқындап берді.Енді ана тілі оқулығымен достасып , көптеген жаңа қызықты мағұлматтарды білетін боламыз.Осы жолда балалар сіздерге сәттілік, толағай табыстар тілеймін. Ата-аналар! Сізбен біздің үміттеріміз ақталсын,балаларыңыз тәуелсіз елдің мықты, білімді, тәрбиелі азаматтары болсын деймін

Осымен  1-ші сыныптың   дайындаған  « Рақмет саған,сүйікті Әліппе» атты ертеңгілігі аяқталды. Көңіл қойып тыңдағандарыңызға көп-көп рахмет. (Schoolchildren   сыйлыққа кітаптар беріледі.)